หมอดินอาสาดีเด่น กรมพัฒนาที่ดิน ประจำปี 2568
สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 7


ชื่อ : นายเสริม คำแปง
ตำแหน่ง : หมอดินอาสาประจำหมู่บ้าน
ที่อยู่ : ตำบลเจดีย์ชัย อำเภอปัว จังหวัดน่าน
รางวัลและประกาศเกียรติบัตร :
1. พ่อตัวอย่างแห่งชาติ ประจำปีพุทธศักราช ปี 2567 คณะกรรมการจัดงานวันพ่อตัวอย่างแห่งชาติ ประจำปี 2567
2. รางวัลการประกวดผลผลิต ทางการเกษตร รางวัลที่ 1 ประเภท ฟักทอง ในงาน ประจำปีและของดีเมืองน่าน ปี 2563 จังหวัดน่าน

ลักษณะพื้นที่ ปัญหาของดิน และแนวทางในการแก้ปัญหาพื้นที่ดิน
          หลักคิดการทำงานของหมอดินอาสา : "ปลูกทุกอย่างที่กินได้ และกินทุกอย่างที่ปลูก" หมอดินเสริม คำแปง มีการทำเกษตรในอดีตในลักษณะปลูกพืชเชิงเดี่ยว เช่น มะม่วงน้ำดอกไม้ ลำไย ฝรั่ง และมะขามหวาน แต่ประสบกับปัญหาสภาพอากาศส่งผลให้ไม่สามารถเก็บผลผลิตได้ ทำให้มีรายได้ต่ำ จึงเปลี่ยนมาทำการเกษตรแบบปลูกพืชผสมผสาน และสมัครเป็นหมอดินอาสา เมื่อปี พ.ศ. 2555 โดยมีแนวคิดปลูกทุกอย่างที่กินได้ และกินทุกอย่างที่ปลูก จึงทำให้มีรายได้และความเป็นอยู่ดีขึ้น ซึ่งมีพื้นที่ทำการเกษตร จำนวน 9 ไร่ จัดอยู่ในกลุ่มชุดดิน 29 ชุดดินบ้านจ้อง (Bg) เป็นดินลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนดินเหนียว สีน้ำตาลเข้มถึงสีน้ำตาล สำหรับปัญหาของดินที่พบในพื้นที่ก็คือ ดินมีสภาพเป็นกรดจัด มีค่าความเป็นกรดเป็นด่าง 5.2 ความอุดมสมบูรณ์ของดินค่อนข้างต่ำ มีฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ 1 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ 9 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม จัดอยู่ในระดับต่ำมาก การปลูกพืชผสมผสาน ได้แก่ มะนาว ส้มโอ กระท้อน ลองกอง มะยงชิด มะไฟ มะม่วง กล้วย และกระชาย รวมทั้งมีการเลี้ยงกบและลูกอ๊อด
          จากสภาพปัญหาของดินทำให้หมอดินได้นำเทคโนโลยีด้านการพัฒนาที่ดินมาใช้ปรับปรุงบำรุงดินรวมทั้งปรับเปลี่ยนจากปลูกพืชเชิงเดี่ยวมาเป็นการปลูกพืชแบบผสมผสาน มีการตรวจวิเคราะห์ดินด้วยตนเองอย่างสม่ำเสมอ โดยใช้ pH Test kit ตรวจค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดิน ปีละ 2 ครั้ง ปรับปรุงดินด้วยปุ๋ยอินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ ปุ๋ยพืชสด (ปอเทือง) และปรับปรุงดินกรดโดยใช้ปูนโดโลไมท์ นอกจากนี้มีการใช้น้องดินดี (AI Chatbot) เพื่อสอบถามข้อมูลต่าง ๆ ที่มีประโยชน์เกี่ยวกับการปรับปรุงบำรุงดินในการปลูกไม้ผลผสมผสานได้อย่างเหมาะสม ตลอดจนปัญหาเกี่ยวกับสภาพการใช้ที่ดิน และแนวทางการแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง
          การวางแผนการผลิต เนื่องจากการปลูกไม้ผลแบบผสมผสานทำให้สามารถวางแผนการเก็บเกี่ยวผลผลิตในแต่ละเดือน และคาดการณ์ปริมาณผลผลิตที่จะเก็บเกี่ยวได้ รวมทั้งมีการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าของสินค้า ถือว่าเป็นการเพิ่มรายได้อีกช่องทางหนึ่ง เช่น การผลิตน้ำยาล้างจานจากมะนาว และการทำกล้วยม้วน เป็นต้น โดยมีการประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อออนไลน์ ทาง Facebook ในชื่อ ศูนย์การเรียนรู้ "เสริมทรัพย์" ตลอดจนมีการศึกษาดูงานด้านเกษตรผสมผสาน เกษตรทฤษฎีใหม่ และเกษตรอินทรีย์ โดยซึ่งมีผู้ติดตามกว่า 1,400 คน
          ผลสำเร็จจาการการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมของกรมพัฒนาที่ดิน ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์เพิ่มขึ้น ค่าความเป็นกรดเป็นด่าขของดิน เพิ่มขึ้นจาก 5.1 เป็น 6.5 จัดอยู่ในระดับเป็นกรดเล็กน้อย ปริมาณฟอสฟอรัสเพิ่มขึ้นจาก 1 เป็น 4 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม รวมทั้งผลผลิต และรายได้เพิ่มขึ้น ได้แก่ ผลผลิตจากไม้ผลก่อนดำเนินการ ได้แก่ มะนาวและมะม่วง มีรายได้ 15,000 บาทต่อปี หลังจากดำเนินการ พบว่า มีรายได้จากไม้ผลแบบผสมผสานจำนวน 122,000 บาทต่อปี นอกจากนี้ยังมีรายได้จาการการเพาะและขยายพันธุ์กบ รวมรายได้ภาคการเกษตรตลอดทั้งปีภายหลังการดำเนินงาน จำนวน 133,000 บาทต่อปี
          
สามารถดูประวัติและผลงานเพิ่มเติมได้โดยสแกน QR Code